| SGK SİRKÜLERİ: 2026-05 |
| SİRKÜLER TARİHİ: 27 Nisan 2026 |
I. GENEL BAKIŞ
Bilindiği üzere 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 85. maddesi ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin (SSİY) 110, 111 ve 112. maddeleri uyarınca; özel nitelikteki inşaat işlerinde işverenin yeterli düzeyde işçilik bildirip bildirmediği SGK tarafından araştırılmakta, eksik bildirim tespit edilmesi halinde fark prim borcu çıkarılmaktadır. Söz konusu araştırma, 2011/13 sayılı Genelge çerçevesinde yürütülmektedir.
GES ve RES tesislerinin kendine özgü teknik yapısı, geçmiş dönemde yapı inşaat alanının nasıl hesaplanacağı konusunda uygulamada belirsizliklere ve denetim raporları arasında farklılıklara sebep olmuştu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 5. maddesinde yapılan değişiklikler bu belirsizliği büyük ölçüde gidermiş; SGK da 20.04.2026 tarihli Genel Yazısı ile uygulamaya yön veren yeni esasları duyurmuştur.
II. YAPI İNŞAAT ALANI HESABINA İLİŞKİN İMAR MEVZUATI DÜZENLEMELERİ
Tüm uygulamanın eksenini oluşturan iki kritik tarih bulunmaktadır:
| Tesis Türü | Kritik Tarih | Resmî Gazete / Düzenleme |
| GES | 12.05.2023 | 32188 s. R.G. – Planlı Alanlar İmar Yön. m.5/31 |
| RES | 11.03.2025 | 32838 s. R.G. – Planlı Alanlar İmar Yön. m.5/33 |
GES tesisleri için 12.05.2023 itibarıyla: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.5’e eklenen 31. fıkra ile, fotovoltaik panelleri taşıyan çerçeve/konstrüksiyonun dış ölçüleri içinde kalan alanın yatay izdüşümü, GES’in yapı inşaat alanı olarak kabul edilmiştir.
RES tesisleri için 11.03.2025 itibarıyla: Aynı maddeye eklenen 33. fıkra ile, rüzgâr türbinlerinin tabii veya tesviye edilmiş zemin altı dâhil temel alanı ile kulenin yüzey alanı toplamı, RES’in yapı inşaat alanı olarak belirlenmiştir.
Bu nesnel ve standart hesaplama metodu, asgari işçilik araştırmalarında ruhsattaki “toplam yapı inşaat alanı” ile “yapı sınıf ve grubu” verilerinin doğrudan kullanılmasına imkân tanımaktadır.
Önemli: Düzenleme yalnızca özel nitelikteki GES ve RES inşaatlarını kapsamaktadır. Kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kurum/kuruluşlar ve bankalar tarafından ihale mevzuatına göre yaptırılan GES-RES inşaatları kapsam dışındadır. Lisanslı / lisanssız ayrımı yapılmamaktadır.
III. UYGULAMA SENARYOLARI
SGK Genel Yazısında, asgari işçilik tespitine konu inşaatlar üç temel senaryoda ele alınmıştır.
Senaryo 1 – Ruhsat Verileri Üzerinden Ünitece Sonuçlandırma
Aşağıdaki koşulu sağlayan dosyalar, Sosyal Güvenlik Denetmeni’ne sevk edilmeksizin doğrudan SGK ünitesince sonuçlandırılır.
İlk yapı ruhsatının veya inşaat devam ederken alınan yenileme/tadilat ruhsatının;
- GES için 12.05.2023 ve sonrasında,
- RES için 11.03.2025 ve sonrasında,
- Her hâlükârda inşaat fiilen tamamlanmadan önce düzenlenmiş olması gerekir.
Bu durumda, ruhsattaki toplam yapı inşaat alanının yeni alan tanımlarına uygun düzenlendiği kabul edilir; maliyet hesabı, ruhsattaki alan ile yapı sınıf ve grubu üzerinden ünite tarafından yapılır.
Örnek 1: 17.07.2025’te yapı ruhsatı düzenlenen ve 22.02.2026’da tamamlanan bir GES inşaatının ruhsatında, yapı inşaat alanı 8.200 m² (8.000 m² panel konstrüksiyon yatay izdüşümü, 200 m² trafo + idari bina) olarak yer almaktadır. Ruhsat 12.05.2023’ten sonra düzenlendiğinden ve inşaat tamamlanmadan önce alındığından, asgari işçilik araştırması; 8.200 m² yapı inşaat alanı ve ruhsattaki yapı sınıf-grubu (örn. I-D) esas alınarak SGK ünitesince sonuçlandırılır.
Senaryo 2 – Denetmen Marifetiyle Maliyet Tespiti
İlk yapı ruhsatı kritik tarihlerden önce (GES için 12.05.2023, RES için 11.03.2025 öncesi) düzenlenmiş ve inşaat sürecinde yeni alan tanımlarına uygun bir yenileme/tadilat ruhsatı alınmamış dosyalar, ünitece sonuçlandırılamaz; maliyet tespiti için Sosyal Güvenlik Denetmenlerine sevk edilir.
Denetim raporlarında, ruhsattaki eksik veya sınırlı alan verileriyle bağlı kalınmaksızın, tesisin teknik bütünlüğü dikkate alınarak gerçek maliyet bedeli tespit edilir.
Örnek 2: 14.09.2024’te yapı ruhsatı düzenlenen, 28.10.2024’te yapımına başlanan ve 30.06.2025’te tamamlanan RES inşaatında, sürecin tamamı boyunca herhangi bir tadilat/yenileme ruhsatı alınmamıştır. İlk ruhsat 11.03.2025’ten önce düzenlendiğinden ve sonrasında yeni alan tanımlarına uygun bir ruhsat alınmadığından, dosya Sosyal Güvenlik Denetmenine sevk edilecektir.
Senaryo 3 – İnşaat Tamamlandıktan Sonra Ruhsatlandırma
Önce yapımı bitirilip sonradan ruhsatlandırılan tesislerde, ünitece sonuçlandırma için iki koşulun birlikte sağlanması zorunludur:
- Yapı ruhsatının GES için 12.05.2023, RES için 11.03.2025 tarih ve sonrasında düzenlenmiş olması.
- Asgari işçilik hesabında esas alınacak yıla ait Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliği’nde, ilgili yapı sınıf ve grubu için maliyet bedelinin yayımlanmış olması.
Her iki koşulun birlikte gerçekleşmesi halinde, ruhsatın inşaat bitiminden sonra alındığına bakılmaksızın araştırma ünitece tamamlanır. Koşullardan biri veya her ikisi sağlanmıyorsa dosya denetmene sevk edilir.
Hatırlatma: GES inşaatları için 2024 yılı Tebliği’nde I-D sınıf ve grubuna, RES inşaatları için 2023 yılı Tebliği’nde V-E sınıf ve grubuna ait yayımlanmış bir maliyet bedeli bulunmamaktadır. Bu yıllar esas alınacaksa maliyet tespiti zorunlu olarak denetmenlerce yapılacaktır.
Örnek 3: 02.06.2024’te yapımına başlanıp 19.11.2025’te tamamlanan bir GES tesisi, 03.03.2026’da ruhsatlandırılmış ve yapı sınıf-grubu I-D olarak belirlenmiştir. Ruhsat 12.05.2023 sonrası düzenlenmiş olsa da 2024 yılı Tebliği’nde I-D için ilan edilmiş bir birim maliyet bedeli bulunmadığından maliyet tespiti denetmenlerce yapılır.
IV. ARAŞTIRMA VE İLİŞİKSİZLİK BELGESİNDE UYULACAK ORTAK İLKELER
- Bütünlük ilkesi: Hesaplama ve ilişiksizlik belgesi düzenlenirken yalnızca trafo binası, şalt sahası, idari bina, bekçi kulübesi veya zemin işleri gibi sınırlı alanların esas alınarak parçalı işlem yapılması ve maliyetin eksik hesaplanması yasaktır.
- Sözleşme bedeli mukayesesi: Ruhsata dayalı olarak ünitece hesaplanan veya denetmen raporuyla tespit edilen maliyet bedeli, varsa sözleşme bedeli ile karşılaştırılır; yüksek olan tutar araştırmaya esas alınır.
- Belge tutarlılığı: İlişiksizlik belgesinde yer alacak yüzölçümü bilgisi, yapı ruhsatındaki toplam yapı inşaat alanı ile birebir aynı olacaktır.
- Yasak ifadeler: İşverenin yapı kullanma izin belgesi süreçlerinde mağduriyet yaşamaması için, ilişiksizlik belgelerine “sadece trafo alanı dikkate alınmıştır”, “panel alanları hariç tutulmuştur” gibi tesisin bütünlüğünü parçalayan veya belge kapsamını daraltan açıklamalar eklenmeyecektir.
V. GEÇİŞ DÖNEMİ DOSYALARININ DURUMU
A) İdari Aşamada Kesinleşmiş Dosyalar
20.04.2026 itibarıyla fark prim borcu idari aşamada kesinleşmiş dosyalar yeniden değerlendirmeye tabi tutulmayacaktır.
B) Kesinleşmemiş Dosyalar
Denetim raporu düzenlenmiş ya da ünitece araştırma yapılmış olmasına karşın fark prim borcu henüz kesinleşmemiş dosyalarda; hesaplamanın yukarıdaki usul ve esaslara aykırı yapıldığı tespit edilirse, yeniden asgari işçilik hesabı yapılacaktır. İşverenler bu kapsamdaki dosyaları gözden geçirerek lehe sonuç doğurabilecek hâller bakımından SGK ünitesi ile temasa geçebilir.
C) Denetim Süreci Devam Eden Dosyalar
20.04.2026 itibarıyla denetmene sevk edilmiş ancak raporu henüz düzenlenmemiş dosyalarda; maliyet tespitinin ruhsat verilerine göre yapılabilmesi mümkün ise denetim faaliyeti sonlandırılır. Ancak, denetim sırasında kayıt-belge ibraz yükümlülüğüne uyulmaması veya Kanun’a aykırı başkaca hususların tespit edilmesi durumunda, denetmen bu hususlar için ayrı rapor düzenler.
VI. SONUÇ VE ÖNERİLER
Yeni uygulama; ruhsat tarihi, yapı sınıf-grubu ve toplam yapı inşaat alanı verilerinin SGK işlemlerinde belirleyici hâle gelmesi sonucunu doğurmuştur. Bu çerçevede mali müşavir meslektaşlarımızın müvekkilleri adına dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:
- GES için 12.05.2023, RES için 11.03.2025 öncesi düzenlenmiş ruhsatlarla yürüyen ve hâlâ devam eden inşaatlarda, mümkünse yeni alan tanımlarına uygun yenileme/tadilat ruhsatı alınması, dosyanın denetmen sürecine sevk edilmeden ünite eliyle sonuçlandırılması bakımından önem arz etmektedir.
- Tesisin teknik bütünlüğüne ait tüm bileşenlerin (panel/türbin yapı alanı, trafo, şalt, idari yapı vb.) ruhsat üzerindeki toplam yapı inşaat alanı rakamına yansıtılmış olması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önler.
- 04.2026 öncesi düzenlenmiş ancak idari aşamada henüz kesinleşmemiş fark prim borçları için, yeni esaslara göre yeniden hesap talep edilip edilemeyeceği değerlendirilmelidir.
- Yapı kullanma izni alma sürecinde sorun yaşanmaması adına, ilişiksizlik belgesi talep edilirken hiçbir alanın kapsam dışı bırakılmamasına özen gösterilmelidir.
Bilgilerinize sunarız.
Not: Söz konusu sirkülerlerimiz, dergilerimiz ve yayınlarımızın toplu olarak paylaşıldığı mail listemize dahil olmak isteyen kişi ve kurumlar “info@pkf.com.tr” adresine e-posta gönderebilir, ya da ekranın sağında bulunan formu doldurabilirler.
(*) Sirkülerimizde yer verilen açıklamalar sadece bilgilendirme amaçlı olup, sirkülerimiz esas alınarak yapılacak işlemler sonucunda doğabilecek zararlardan şirketimiz sorumlu tutulamaz.
